Bulletin of the International University of Tourism And Hospitality

ТҮРКИЯ МЕН ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ САУЫҚТЫРУ ТУРИЗМІ БІЛІМІ: САЛЫСТЫРМАЛЫ (КРОСС-ҰЛТТЫҚ) ТАЛДАУ

С. САРЫИПЕК, У. ТАГМАНОВ, А. КУЛБАЕВА, Д. ТУБЕКОВА — Fri, 26 Jun 2026 00:00:00 +0800

Бұл зерттеудің мақсаты Түркия мен Қазақстандағы сауықтыру туризмі саласындағы білім беруді салыстырмалы түрде талдау болып табылады. Осы мақсатта екі елдің жоғары оқу орындарында сауықтыру туризмге қатысты бөлімдер қарастырылып, олардың оқу жоспарлары жан-жақты талданды. Білім беру бағдарламаларының мазмұнын салыстыру арқылы сауықтыру туризмі білімінің құрылымы, ауқымы және тәжірибелік қырлары бағаланды. Зерттеу нәтижелері негізінде екі елдегі сауықтыру туризмі білім беру жүйесіндегі ұқсастықтар мен айырмашылықтар айқындалып, академиялық тұрғыдан мықты жақтары мен дамытуды қажет ететін бағыттары анықталды. Түркияда сауықтыру туризмі білімінің неғұрлым қалыптасқан әрі тәжірибеге бағытталған жүйесі бар екені байқалса, Қазақстанда бұл саладағы білім беру бағдарламалары соңғы бастамалар аясында даму кезеңінде екені анықталды. Зерттеу нәтижесінде екі елде де сауықтыру туризмі саласындағы білім беру сапасын арттыруға бағытталған бірқатар ұсыныстар жасалды. Аталған ұсыныстар білім беруді стандарттау, тәжірибелік оқыту мүмкіндіктерін кеңейту және халықаралық ынтымақтастықты дамыту мәселелеріне бағытталды. Зерттеу сауықтыру туризмі саласындағы адами ресурстардың сапасын арттыруға үлес қосуды көздейді.

ЖАСЫЛ ИННОВАЦИЯЛАРДЫ БАҒАЛАУ: ҚОНАҚ ҮЙЛЕР САЛАСЫНДАҒЫ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТКЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ТАЛДАУ

M. ӘДІЛБЕК, У. КОШКИМБАЕВА, Н. ДЖАНИБЕКОВА, Б. ЕШИМОВ — Sun, 28 Jun 2026 00:00:00 +0800

Қазіргі мейрамхана және қонақүй индустриясында тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу үшін жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын интеграциялау қажеттілігіне ерекше назар аударылуда. ЖИ қонақүйлерде ресурстарды оңтайландыруға, «жасыл практикаларды» тұтынушылар үшін тартымды әрі қолжетімді етуге, сондай-ақ экологиялық және брендке саналы көзқарасты қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл мақалада ЖИ негізіндегі экологиялық технологияларды енгізу деңгейін және олардың тұтынушылар тарапынан қабылдануын бағалауға бағытталған Жасыл инновациялар интеллектуалды индексі (Green Innovation Intelligence Index, GIII) концепциясы ұсынылады.

Зерттеу American Innovation Index (AII) моделін «жасыл қонақжайлылық» контекстіне бейімдеу негізінде жүргізілді. Жасанды интеллект энергия үнемдеу, ресурстарды басқару және тұтынушылардың мінез-құлқын талдау сияқты үдерістерді автоматтандыратын, сонымен қатар экологиялық бастамалардың тартымдылығын арттыратын құрал ретінде қарастырылады. GIII индексі қонақүй индустриясындағы инновациялық технологиялар мен тұтынушылардың қабылдауы арасындағы өзара байланыстарды бағалауға мүмкіндік береді.

ҚАЗАҚСТАНДА ТУРИЗМ ИНДУСТРИЯСЫ МАМАНДАРЫН ДАЯРЛАУДАҒЫ ПӘНАРАЛЫҚ ТӘСІЛ: БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫ МЕН КӘСІБИ ҚҰЗЫРЕТТІЛІКТЕРДІ ТАЛДАУ

М. АБДИКАРИМОВА, Т. ИМАНГУЛОВА, А. ПЕСТОВА, А. ГУБАРЕНКО — Mon, 29 Jun 2026 00:00:00 +0800

Мақалада еңбек нарығының цифрлануы мен трансформациясы жағдайында туризм индустриясы үшін кадрлар даярлаудың заманауи үрдістері қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі пәнаралық тәсіл, кәсіби стандарттар талаптары және Қазақстан Республикасының жаңа мамандықтар мен құзыреттер атласы негізінде туристік бағыттағы білім беру бағдарламаларын жетілдіру қажеттілігімен айқындалады. Қазіргі кезеңде Қазақстандағы туристік кадрларды даярлау жүйесінде пәнаралық ықпалдастық, цифрландыру және тәжірибеге бағдарланған тәсіл жетекші орын алады. Зерттеу нәтижелері білім беру бағдарламаларына жасанды интеллект технологиялары, Big Data, цифрлық маркетинг, ESG-тәсілдер, тұрақты даму және кәсіпкерлік бағытындағы пәндердің белсенді енгізіліп жатқанын көрсетеді. Сонымен қатар туризмтану, туризм географиясы, туризм экономикасы, менеджмент, сервис психологиясы және басқа да базалық пәндерді сақтап, олардың мазмұнын жаңғыртудың маңыздылығы атап өтіледі. Мақала Қазақстан Республикасындағы туристік білім берудің қазіргі жай-күйін сипаттап қана қоймай, оның болашақ даму бағыттарын да айқындайды. Туризм саласындағы пәнаралық тәсілді заңнамалық деңгейде бекіту туристік индустрияны дамытудың маңызды алғышарттарының бірі ретінде қарастырылады.

ЯДРОЛЫҚ САЛДАРЫНАН ЯДРОЛЫҚ ҚАРУСЫЗ ТУРИЗМ ИМИДЖІН НАСИХАТТАУҒА ДЕЙІН: ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ МЕХАНИЗМ РЕТІНДЕГІ МЕДИАЦИЯ ОРТАЛЫҒЫ

Ә. БОЛАТ, A. КАСЫМОВА, Ж. АКИМОВ, Д. ДЖАНГЕЛЬДИНА — Mon, 29 Jun 2026 00:00:00 +0800

Бұл зерттеу ядролық мұра сезілетін аймақтарды мұраны сақтауды, қауымдастықтың қатысуын және тұрақты дамуды біріктіретін медиациялық орталықтар арқылы «ядролықсыз» туристік брендтерге айналдыруды зерттейді. Зерттеудің мақсаты – бұрынғы ядролық нысандарды қайта брендтеу стратегияларын анықтау, туризм негізіндегі жаңғыртуды жүзеге асыратын мүдделі тараптар желілерін талдау және әлеуметтік-экономикалық қайта түлетуші агенттер ретінде медиациялық орталықтардың теориялық үлгісін қалыптастыру. Архивтік құжаттарды талдау мен жан-жақты әдеби шолу әдістеріне негізделген аралас әдістеме ядролық мұраны бейбітшілік орнату және экономикалық әртараптандыру ресурсы ретінде пайдалану ғылыми және практикалық маңыздылығын бағалауға мүмкіндік береді. Нәтижелер медиациялық орталықтардың ашық коммуникацияға, ядролық инфрақұрылымды бейімдеуге және мақсатты әлеуетті дамытуға басымдық бергенде келуші тәжірибесі, әлеуметтік тұтастық және экономикалық тұрақтылық жақсарғанын көрсетеді. Талдау қоғамның әл-ауқаты мен бренд сезімін айқын көтеріп, медиациялық орталықтардың ядролық объектілерді төзімділіктің тартымды символына айналдыра алатынын дәлелдейді. Зерттеу мұра саласына, тұрақты туризм мен пост-қауіпсіздік даму теориясына үлес қосып, саясаткерлер мен бағыт менеджерлеріне медиация негізіндегі туризм жобаларын әзірлеуге және іске асыруға іс-әрекеттік ұсынымдар ұсынады.

ҚАРАҢҒЫ ТУРИЗМ: ЖҮЙЕЛЕУ ЖӘНЕ ЖІКТЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

А. ВЕЛИЧКО — Mon, 29 Jun 2026 00:00:00 +0800

Бұл мақала өлім, трагедиялық тарихи оқиғалар, зорлық-зомбылық, азап шегу және ұжымдық жады феномендерімен байланысты әртүрлі туристік тәжірибелерді біріктіретін кешенді әрі көпқырлы туристік құбылыс ретінде «қараңғы» туризмді жіктеу мәселесіне арналған. Зерттеудің өзектілігі «қараңғы» туризм нысандары мен түрлерін жүйелеуге қатысты бірыңғай көзқарастың болмауымен, сондай-ақ қазіргі ғылыми әдебиеттерде бұл ұғымды кеңейтілген түрде түсіндіру үрдісінің басым болуымен байланысты, бұл теориялық талдау мен жіктеулерді практикалық қолдануды қиындатады.

Зерттеу барысында отандық және шетелдік ғылыми дереккөздерге талдау жүргізіліп, «қараңғы» туризмді түсіндіру мен типологиялауға қатысты негізгі тұжырымдамалық тәсілдер, олардың артықшылықтары мен әдіснамалық шектеулері айқындалды, сондай-ақ классикалық, шекаралық және шекті формалардың араласу мәселесі анықталды.

Зерттеу нәтижесінде туристік тәжірибелердің институционалдану және коммерциялану деңгейін ескере отырып, объектілік-оқиғалық тәсілге негізделген «қараңғы» туризмнің авторлық жіктемесі ұсынылды. Мұндай тәсіл «қараңғы» туризмнің материалдық объектілерін де, олардың символдық және туристік маңызын қалыптастыратын трагедиялық оқиғаларды да қатар ескеруге мүмкіндік береді.

Мақалада «қараңғы» туризм мен онымен сабақтас бағыттарды ажырату ғылыми тұрғыдан негізделіп, негізгі жіктеме өзегіне сәйкес келмейтін шекті және дискуссиялық формаларды алып тастауға мүмкіндік берді. Ұсынылған жіктеме ғылыми зерттеулерде, туристік тәжірибеде және білім беру қызметінде қолданылуы мүмкін.

АБАЙ ОБЛЫСЫНДА ЭТНОТУРИЗМДІ ДАМЫТУ МҮМКІНДІКТЕРІ

Р. АҒЫБЕТОВА, Е. САЙЛАУБАЙ, Б. ТOКИШКAДИPOВ, З. МУКАТАЕВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Ғылыми мақалада өңірдің тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды факторы ретінде Абай облысындағы этнотуризмді дамыту мүмкіндіктері мен перспективасы қарастырылды. Этнотуристік бағыттардың қалыптасуына ықпал ететін облыстың тарихи-мәдени мұрасы мен туристік-рекреациялық әлеуеті талданды. Қазақ халқының дәстүрлі мәдениетіне, ұлттық әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлеріне, халық қолөнеріне, фольклорға, сондай-ақ Абай Құнанбаевтың есімімен байланысты тарихи және қасиетті объектілерге ерекше назар аударылады. Туристерді қазақ халқының дәстүрлі өмір салтымен, ұлттық тағамдарымен, салт-дәстүрімен, халық қолөнерімен, фольклормен және ұлттық құндылықтарды дәріптеуді қамтитын этнотуризмнің ерекшеліктеріне назар аударылды.

Жергілікті қауымдастықтың этнотуристік қызметтерді ұйымдастыруға қатысуы мәдени бірегейлікті сақтауға және аймақты дамытуға ықпалы қарастырылды. Инфрақұрылымның, сервистің және маркетингтің жеткіліксіз деңгейі сараланып, саланы дамытудың негізгі проблемалары айқындалып, аймақтың туристік тартымдылығын арттыруға, ішкі және келу туризмін дамытуға бағытталған этнотуризмді дамыту бойынша ұсыныстар берілді.

МИФОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ІШКІ ТУРИЗМДІ ДАМЫТУДАҒЫ РӨЛІ

Р. БАЙБУРИЕВ , Г. АЛИПБАЕВА, Г. АСКАРОВА, Г. КУБЕСОВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Мақалада Қазақстандағы мифологиялық мұраның ішкі туризмді дамытудағы рөлі қарастырылды. Қазіргі таңда туристік өнімдерді әртараптандыру және материалдық емес мәдени мұраны тиімді пайдалану туристік саланың маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Осыған байланысты мифологиялық туризмнің туристік әлеуетін ғылыми тұрғыдан бағалау өзекті мәселе ретінде айқындалды. Зерттеудің мақсаты – Қазақстандағы мифологиялық туристік ресурстардың әлеуетін анықтап, оларды ішкі туризмді дамыту құралы ретінде бағалау. Зерттеу барысында ғылыми әдебиеттерді талдау, контент-талдау, салыстырмалы талдау және SWOT-талдау әдістері қолданылды. Контент-талдау нәтижесінде Қазақстандағы мифологиялық мазмұны айқын сегіз туристік нысан анықталып, олардың туристік әлеуеті авторлық бағалау матрицасы негізінде салыстырмалы түрде бағаланды. Зерттеу нәтижелері мифологиялық мұраның ішкі туризмді дамытуға, туристік өнімдерді әртараптандыруға, өңірлік туристік брендтерді қалыптастыруға және ұлттық мәдени мұраны насихаттауға мүмкіндік беретін маңызды ресурс екенін көрсетті. Сонымен қатар инфрақұрылымның жеткіліксіздігі, арнайы мифологиялық маршруттардың аздығы және маркетингтік ілгерілетудің әлсіздігі негізгі проблемалар ретінде анықталды. Зерттеу нәтижелері негізінде мифологиялық туризмді дамытуға бағытталған практикалық ұсыныстар әзірленді. Ұсынылған тәсілдер Қазақстандағы ішкі туризмнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және мәдени мұраны туристік индустриямен тиімді ықпалдастыруға ықпал етеді.

ӨҢІРЛІК ТУРИЗМНІҢ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН АРТТЫРУДАҒЫ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫНЫҢ РӨЛІ

Е. БЕСЕКЕЙ, А. ЖАПАРОВА, Н. КУМАРХАНОВА, К. ТАУКЕЕВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

ММақалада жасанды интеллект технологияларын пайдалану негізінде өңірлік туризмнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру мәселелері қарастырылды. Зерттеу нысаны ретінде Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени және зиярат туризмінің негізгі орталықтарының бірі болып табылатын Түркістан облысының туристік саласы таңдалды. Туристік дестинациялардың бәсекеге қабілеттілігінің теориялық негіздері талданып, Ritchie және Crouch, Dwyer және Kim модельдері, сондай-ақ OECD ұсынған өңірлік туризмді дамыту тәсілдері қарастырылды. Жасанды интеллекттің Machine Learning, Generative AI, ChatGPT, Big Data Analytics, Recommendation Systems, Computer Vision, Digital Twins және Predictive Analytics сияқты заманауи технологияларының туризм саласындағы қолданылу мүмкіндіктері жүйеленді. Түркістан облысының туристік әлеуеті мен туристік инфрақұрылымының қазіргі жағдайына талдау жүргізіліп, цифрландырудың негізгі проблемалары анықталды. Зерттеу нәтижесінде өңірлік туризмді цифрлық трансформациялауға арналған жасанды интеллектті енгізудің авторлық тұжырымдамалық моделі ұсынылып, AI Readiness Index әзірленді және өңірдің AI технологияларын енгізуге дайындық деңгейі бағаланды. Сонымен қатар Turkistan AI Guide интеллектуалды платформасын енгізу, туристік ағындарды Big Data негізінде басқару, AI-маркетингті дамыту және туристік қызметтерді персонализациялау бойынша практикалық ұсыныстар берілді. Ұсынылған шешімдер туристік қызметтердің сапасын арттыруға, туристердің қанағаттануын жоғарылатуға және Түркістан облысының халықаралық туристік нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге мүмкіндік береді.

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТУРИЗМНІҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫНЫҢ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕГІ ҚОНАҚ ҮЙ СЕКТОРЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ ТӘЖІРИБЕЛЕР

A. КАЛИЕВА, A. AКТЫМБАЕВА, A. САПИЕВА, Е. ДӘУЛЕТХАНОВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Жаһандық тұрақты даму тұжырымдамасына көшу жағдайында қонақ үй индустриясы экологиялық бастамалар белсенді түрде енгізілетін негізгі салалардың біріне айналуда. Зерттеудің мақсаты – өңірлік ерекшеліктер мен халықаралық экологиялық менеджмент стандарттарын ескере отырып, Қазақстандағы туризмнің тұрақты дамуына қонақ үй секторындағы жасыл тәжірибелердің ықпалын кешенді бағалау. Зерттеу ғылыми жарияланымдарға, халықаралық стандарттарға және қонақ үй компанияларының есептеріне мазмұндық талдау жүргізуге негізделген. Қонақ үйлерді экологияландырудың негізгі бағыттары мен құралдары айқындалып, халықаралық және ұлттық тәжірибе талданды, сондай-ақ негізгі кедергілер мен даму перспективалары анықталды. Зерттеу нәтижелері жасыл бастамаларды табысты енгізу стандарттау, мемлекеттік қолдау, инвестиция тарту және тұтынушылардың экологиялық санасын арттыруды қамтитын кешенді тәсілді талап ететінін көрсетеді. Зерттеудің практикалық маңызы – жаһандық тәжірибелерді Қазақстанның қонақ үй секторы жағдайына бейімдеу бойынша ұсыныстар әзірлеуде.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ТУРИСТІК САЛАСЫНДАҒЫ КАДР ТАПШЫЛЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАРЫН ТАЛДАУ

С. НАХИПБЕКОВА, Б. АЛЬМУХАМБЕТОВА, К. АБДИБАЕВА, Т. КУРМАНАЛИЕВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Бұл мақала Қазақстан Республикасының туристік саласында кадр тапшылығының туындауына әсер ететін экономикалық факторларды зерттеуге арналған. Туристік сұраныстың өсуі және дестинациялар арасындағы бәсекенің күшеюі жағдайында кадр тапшылығы қызмет көрсету сапасын төмендетіп, туристік өнімнің тұрақты дамуын шектейтін негізгі мәселелердің бірі болып отыр. Зерттеудің мақсаты - кадр тапшылығының басты экономикалық детерминанттарын айқындап, олардың саланың кадрлық қамтамасыз етілуіне ықпалын бағалау. Эмпирикалық база ретінде Қазақстан Республикасының ресми статистикалық деректері пайдаланылды: еңбекке ақы төлеу көрсеткіштері, орналастыру орындарының қызметі бойынша мәліметтер (жұмыспен қамту, маусымдық жұмыспен қамту, келушілерге қызмет көрсету көлемі) өңірлік бөліністе талданды. Әдістемелік тұрғыдан статистикалық және салыстырмалы талдау, персонал жүктемесінің индикаторларын есептеу (бір қызметкерге шаққандағы қызмет көрсетілген келушілер саны), сондай-ақ туристік жүктеме мен еңбек ресурстарына қажеттілік арасындағы байланыстарды бағалау үшін корреляциялық талдау қолданылды. Нәтижелер, жалақы деңгейінің экономикадағы орташа көрсеткіштерден төмен екенін, ал маусымдылық пен өңірлік әркелкіліктің кадр тұрақтылығына теріс ықпал ететінін көрсетеді. Зерттеу қорытындылары жұмыс орындарының тартымдылығын арттыру, маусымдық кадрлық тәуекелдерді азайту және туристік бизнестің сұранысына сай кадр даярлау мен қайта даярлау тетіктерін жетілдіруге бағытталған ұсыныстарды негіздеуге мүмкіндік береді.

ТУРИЗМ САЛАСЫНДАҒЫ STEM ЖОБАЛАР АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ИКЕМДІ ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Ш. РАМАНКУЛОВ, Д. БЕРДІ, И. УСЕМБАЕВА, Ш. ХИКМАТУЛЛА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Мақалада туризм саласында әзірленген STEM жобалар арқылы оқушылардың икемді дағдыларын (soft skills) дамыту ерекшеліктері қарастырылады. Қазіргі білім беру жүйесінде пәндік біліммен қатар коммуникация, сыни ойлау, креативтілік, командада жұмыс істеу және проблемаларды шешу сияқты икемді дағдыларды қалыптастыру басым бағыттардың біріне айналды. Зерттеудің мақсаты – туристік бағыттағы STEM жобалардың оқушылардың икемді дағдыларына ықпал ету әлеуетін анықтау және олардың дамытушылық мүмкіндіктерін негіздеу. Зерттеу барысында STEM білім беру мен жобалық оқыту (PjBL) ерекшеліктерін айқындау мақсатында ғылыми әдебиеттерге теориялық талдау жүргізілді. Сонымен қатар, тарихи нысандардың макеттерін жасау, робот-гид әзірлеу, цифрлық туристік маршруттар құрастыру сияқты туристік мазмұндағы STEM жобалар талданып, олардың пәнаралық сипаты мен практикалық бағыттылығы анықталды. Практикалық кезеңде макет құрастыру, 3D модельдеу, жобалау, бағдарламалау және байқауларға дайындық әдістері қолданылды. Зерттеу нәтижелері туризм мазмұнына негізделген STEM жобалардың оқушылардың шығармашылық белсенділігіне, командада жұмыс істеу дағдыларына, коммуникациялық қабілеттеріне және өзін-өзі таныстыру құзыреттіліктеріне оң әсер ететінін көрсетті. Сонымен қатар, жобаны қорғау және байқауларға қатысу үдерісі оқушылардың жауапкершілігін арттырып, жоғары нәтижелерге қол жеткізуіне мүмкіндік берді.

БЕЙНЕКОНТЕНТТІҢ ӨҢІРЛІК ТУРИЗМНІҢ ТАРТЫМДЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ: ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЗЕРТТЕУ

А. БАЙМАХАНОВА, Г. АСКАРОВА, Р. АБИШЕВА, М. ҮНДІБАЕВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Зерттеудің мақсаты – Түркістан облысы туралы бейнеконтенттің әлеуетті туристердің өңірдің туристік тартымдылығын қабылдауына және саяхат жасау ниетіне әсерін эксперименттік әдіс негізінде бағалау. Зерттеу сандық әдіснамаға негізделіп, бір топқа арналған «дейін–кейін» (pre-test/post-test) эксперименттік дизайн арқылы жүргізілді. Деректер Google Forms платформасы арқылы жиналып, зерттеуге Түркістан облысына қызығушылық танытқан 120 әлеуетті турист қатысты. Статистикалық өңдеу IBM SPSS Statistics 27 бағдарламасында жүргізіліп, сипаттамалық статистика, сенімділік пен валидтілікті бағалау, жұпталған Стьюденттің t-тесті және Пирсонның корреляциялық талдауы қолданылды. Зерттеу нәтижелері бейнероликті көргеннен кейін респонденттердің өңірдің туристік тартымдылығын бағалауы, өңір туралы жағымды қабылдауы және саяхат жасау ниеті статистикалық тұрғыдан мәнді түрде артқанын көрсетті (p < 0,001). Сонымен қатар бейнеконтенттің сапасы, өңір туралы қабылдау, саяхат жасау ниеті және туристік тартымдылық арасында күшті оң корреляциялық байланыстар анықталды. Алынған нәтижелер өңірлік туризмді цифрлық маркетинг құралдары арқылы дамытуға ғылыми негіз қалыптастырып, туристік ұйымдар мен өңірлік басқару органдарының цифрлық маркетинг стратегияларын жетілдіруде практикалық маңызға ие.

ЖАЛАҢАШКӨЛ КӨЛІНІҢ ГИДРОМИНЕРАЛДЫ РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ РЕСУРСТАРЫН ГЕОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУ

Е. ТОКПАНОВ, М. ДЖЕТИМОВ, Р. МУХИТДИНОВА, А. СЫЗДЫКОВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Зерттеу аридті аймақтардағы тұзды көлдердің гидроминералдық ресурстарын геоэкологиялық тұрғыдан бағалау мәселесіне арналған. Қазіргі уақытта емдік-сауықтыру туризмінің дамуы және табиғи нысандарға түсетін рекреациялық жүктеменің артуы жағдайында табиғи су айдындарының экологиялық қауіпсіздігін ғылыми негізде бағалау ерекше маңызға ие. Осы тұрғыда Жетісу облысындағы Жалаңашкөл көлінің гидроминералдық ресурстары кешенді зерттеу нысаны ретінде қарастырылды.

Зерттеудің мақсаты - көл суының, шөгінділерінің, минералды бұлақтарының және емдік балшықтарының геоэкологиялық жағдайын анықтап, олардың емдік-сауықтыру рекреациясында қауіпсіз әрі ұтымды пайдаланылу мүмкіндігін ғылыми негіздеу. Зерттеу барысында далалық сынама алу, зертханалық физика-химиялық, микробиологиялық және радиологиялық талдау әдістері, сондай-ақ салыстырмалы-географиялық және статистикалық өңдеу тәсілдері қолданылды.

Нәтижесінде көлдің батыс және шығыс бөліктері арасында химиялық құрам бойынша кеңістіктік айырмашылықтар анықталғанымен, барлық көрсеткіштердің санитарлық-гигиеналық нормативтерден аспайтыны дәлелденді. Су, минералды көздер және пелоидтар микробиологиялық және радиологиялық тұрғыдан қауіпсіз екені анықталды.

Зерттеу жұмысы тұзды көлдердің гидроминералдық ресурстарын бағалау әдістемесін толықтырып, аймақтық рекреациялық табиғат пайдалануды ғылыми негіздеуге үлес қосады. Алынған нәтижелер экологиялық мониторинг жүйесін қалыптастыруда, рекреациялық жүктемені реттеуде және Жалаңашкөлді емдік-сауықтыру туризмі нысаны ретінде дамытуда практикалық маңызға ие.

ТУРИЗМ ИНДУСТРИЯСЫНДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ ПАЙДАЛАНУ

А. РИЗАХОДЖАЕВ, М. АДИЛБЕК, М. ЖҰБАНОВА, Б. ЖҰБАНОВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Мақалада туризм индустриясында жасанды интеллект технологияларын қолданудың теориялық негіздері, негізгі бағыттары және қазіргі даму үрдістері қарастырылады. Жасанды интеллекттің машиналық оқыту, табиғи тілді өңдеу, үлкен деректерді талдау, компьютерлік көру және генеративті жасанды интеллект сияқты негізгі технологияларының туризм саласындағы рөлі талданған. Туризмдегі жасанды интеллекттің тұтынушыларға қызмет көрсету сапасын арттырудағы, бизнес-процестерді оңтайландырудағы, маркетинг тиімділігін жоғарылатудағы және смарт-дестинацияларды дамытудағы мүмкіндіктері жүйеленген. Сонымен қатар жасанды интеллектті енгізуге байланысты деректер қауіпсіздігі, алгоритмдердің ашықтығы, этикалық мәселелер, кадрлық даярлық және цифрлық инфрақұрылым сияқты негізгі тәуекелдер қарастырылған. Зерттеу нәтижесінде Қазақстанның туризм саласында жасанды интеллект технологияларын енгізудің басым бағыттары айқындалып, ұлттық туризмнің тұрақты дамуы мен халықаралық бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған ұсыныстар берілген.

ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ ТУРИЗМДІ ДАМЫТУДА МАРКЕТИНГТІК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУ ЖОЛДАРЫ

А. ТӘЖЕН, Д. ТУБЕКОВА, Б. АЛМУХАМБЕТОВА, А. БАЙМБЕТОВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Этнографиялық туризм мәдени мұраны сақтау, ұлттық бірегейлікті нығайту және өңірлік экономиканы әртараптандыру құралы ретінде стратегиялық маңызға ие. Түркістан облысы тарихи-мәдени ресурстарға бай өңір ретінде этнотуризмді дамытуға перспективалы алаң болып табылады. Зерттеу мақсаты – әлеуметтік желілер мен маркетингтік технологияларды қолдана отырып өңірлік этнографиялық туризмді дамыту жолдарын анықтау. Зерттеу сандық әдіспен жүзеге асырылды, онда деректерді дескриптивтік статистика, корреляциялық және сегменттік талдау арқылы өңделді. Нәтижелер көрсеткендей, аудитория визуалды әрі интерактивті контентке қызығушылық танытты және тарихи нысандар мен қолөнер негізгі элементтер болып табылды. Қызығушылық деңгейі мен қатысу ықтималдығы арасында жоғары оң байланыс, сондай-ақ әлеуметтік желілердің бренд имиджіне әсері айқын байқалды. Instagram және TikTok негізгі маркетингтік платформалар ретінде тиімді. Қорытындылай келе, әлеуметтік желілер мен бренд-платформа арқылы жүргізілетін кешенді цифрлық стратегия этнографиялық туризмді насихаттау, аудиторияны тарту және туристік бренд құндылығын арттыруға мүмкіндік береді.

ҚОНАҚЖАЙЛЫЛЫҚ ИНДУСТРИЯСЫНДАҒЫ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖҮЙЕСІН АВТОМАТТАНДЫРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ БАҒЫТТАРЫ МЕН АС МӘЗІРІН КАЛЬКУЛЯЦИЯЛАУ

С. ЫДЫРЫС, Л. ЗАУРБЕКОВА, Э. АЛИМКУЛОВА, М. МУНАСИПОВА — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Бұл ғылыми мақалада заманауи қонақжайлылық индустриясындағы бухгалтерлік есеп жүйесін автоматтандырудың негізгі бағыттары мен трансформациялық даму үрдістері кешенді түрде зерттелген. Жаһандық ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы жағдайында қызмет көрсету саласындағы кәсіпорындардың дәстүрлі есеп жүргізу әдістерінен икемді, цифрландырылған басқару модельдеріне көшуі – бүгінгі күннің объективті қажеттілігі мен өзекті мәселесі болып табылады.

Зерттеудің басты мақсаты — бухгалтерлік есептің инновациялық ақпараттық жүйелерін қолдану арқылы ұйымдағы шаруашылық операцияларын жинақтау, тіркеу және өңдеу процестерін автоматтандырудың тиімділігін ғылыми тұрғыдан негіздеу. Негізгі идея цифрлық құралдарды енгізу арқылы есеп берудің ашықтығы мен жеделдігін арттыруға негізделген. Жұмыс барысында жүйелі талдау, салыстырмалы бағалау, дедукция және экономикалық-статистикалық деректерді өңдеу әдіснамасы қолданылды.

Мақала аясында қонақжайлылық саласына тән бұлттық технологиялар, ERP-кешендері, POS-бағдарламалар мен жасанды интеллект элементтері сияқты инновациялық шешімдердің ғылыми-практикалық маңызы жан-жақты талданды. Зерттеу нәтижесінде автоматтандыру жүйелерінің ас мәзірін калькуляциялау және өнімнің өзіндік құнын дәл есептеудегі стратегиялық рөлі айқындалып, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын нығайту тетіктері тұжырымдалды.

Бұл жұмыс қонақжайлылық саласындағы цифрлық бухгалтерлік есеп теориясын байытып, сервис экономикасы білім саласына жаңа технологиялық тәсілдер мен әдістемелік нұсқаулар қосады. Зерттеудің қорытындылары мен ұсыныстары мейрамхана, кафе және қонақ үй бизнесінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда, сондай-ақ басқарушылық шешімдерді оңтайландыру мен рентабельділікті жоғарылатуда маңызды практикалық мәнге ие.

ӘЛЕУМЕТТІК МЕДИА МАРКЕТИНГІНІҢ ҚОНАҚҮЙ БРЕНДІ ТАРТЫМДЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ

Ж. ИСАХОВА, А. МАНАП, Д. САБИРОВ, Ж. СҰЛТАНХАН — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Мақалада әлеуметтік медиа маркетингінің қонақүй брендінің тартымдылығына әсері теориялық және эмпирикалық тұрғыдан зерттеледі. Зерттеу барысында әлеуметтік медиа маркетингінің негізгі элементтері – контент сапасы, визуалды тартымдылық, ақпараттың өзектілігі, электрондық ауызша пікірлер (eWOM) және аудиториямен өзара әрекеттесу деңгейінің қонақүй брендінің тартымдылығына ықпалы бағаланды. Зерттеу сандық әдіске негізделіп, Google Forms платформасы арқылы жүргізілген онлайн сауалнамаға қонақүй қызметтерін пайдаланған 250 респондент қатысты. Алынған деректер IBM SPSS Statistics бағдарламасында өңделіп, сауалнаманың сенімділігі Cronbach's Alpha коэффициенті арқылы, ал айнымалылар арасындағы байланыс корреляциялық және көптік сызықтық регрессиялық талдау арқылы анықталды. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік медиа маркетингінің барлық қарастырылған факторларының қонақүй брендінің тартымдылығына статистикалық тұрғыдан маңызды оң әсер ететінін көрсетті. Әсіресе контент сапасы, визуалды мазмұн және электрондық ауызша пікірлер брендтің тартымдылығын қалыптастырудағы ең ықпалды факторлар ретінде анықталды. Зерттеу нәтижелері қонақүй кәсіпорындарының цифрлық маркетингтік стратегияларын жетілдіруге және әлеуметтік желілердегі брендтік коммуникацияның тиімділігін арттыруға бағытталған практикалық ұсынымдар әзірлеуге негіз болады.

ФЕСТИВАЛЬДЕРДІҢ АЙМАҚТЫҚ ТУРИЗМНІҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫНА ЫҚПАЛЫН ЭМПИРИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУ

А. ЕСЕНОВА, А. РИЗАХОДЖАЕВ, Б. АБДИГАЛИЕВА, Д. САБИРОВ — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0800

Мақалада Түркістан облысында өткізілетін фестивальдердің аймақтық туризмнің тұрақты дамуына ықпалы эмпирикалық тұрғыдан зерттеледі. Зерттеу сандық әдіснама негізінде жүргізіліп, фестивальдерге қатысқан 250 турист арасында сауалнама ұйымдастырылды. Жиналған деректер Jamovi 2.6 статистикалық бағдарламасы арқылы өңделіп, конструкциялардың сенімділігі Cronbach's Alpha коэффициенті бойынша бағаланды. Айнымалылар арасындағы байланыс Пирсонның корреляциялық талдауы және қарапайым сызықтық регрессия әдістерімен анықталды. Зерттеу нәтижелері фестиваль тәжірибесі мен аймақтық туризмнің тұрақты дамуы арасында жоғары деңгейдегі оң және статистикалық мәнді байланыс бар екенін көрсетті (r=0,742; p<0,001). Регрессиялық талдау фестиваль тәжірибесі аймақтық туризмнің тұрақты дамуына қатысты өзгерістің 55,1%-ын түсіндіретінін анықтады (R²=0,551). Зерттеу нәтижелері фестивальдердің өңірдің туристік тартымдылығын арттыруға, туристік имиджін нығайтуға, ұлттық мәдени мұраны насихаттауға және туристердің қайта келу ниетін қалыптастыруға елеулі үлес қосатынын дәлелдейді. Алынған қорытындылар өңірлік туризмді дамыту саясатын жетілдіруде және фестивальдерді тиімді ұйымдастыру бойынша басқарушылық шешімдер қабылдауда практикалық маңызға ие.